NDPS చట్టం కింద సీజ్ చేసిన వాహనాల నిర్వహణపై సుప్రీంకోర్టు కీలక మార్గదర్శకాలు
మత్తు పదార్థాల అక్రమ రవాణా నిరోధక చట్టం (NDPS Act, 1985) కింద పోలీసులు సీజ్ చేసే వాహనాల డిస్పోజల్ (పరిష్కారం) మరియు వేలం ప్రక్రియపై సుప్రీంకోర్టు ఇటీవల ఒక అత్యంత కీలకమైన తీర్పును వెలువరించింది. జస్టిస్ జె.బి. పార్డీవాలా మరియు జస్టిస్ కె. వినోద్ చంద్రన్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ ఆదేశాలను జారీ చేసింది.
కోర్టుకు మాత్రమే ప్రత్యేక అధికారం: NDPS చట్టంలోని సెక్షన్ 63(1) ప్రకారం సీజ్ చేసిన వాహనాన్ని లేదా ఆస్తిని జప్తు (Confiscation) చేసే అధికారం కేవలం కేసును విచారించే కోర్టుకు మాత్రమే ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. సెక్షన్ 52A లేదా 2022 నిబంధనల ప్రకారం ఏర్పడిన డ్రగ్ డిస్పోజల్ కమిటీ (DDC) విచారణ కోర్టు అనుమతి లేకుండా స్వతంత్రంగా వాహనాన్ని అమ్మడం లేదా వేలం వేయడం సరికాదని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.
వాహన యజమానికి నోటీసు మరియు విచారణ తప్పనిసరి: వాహనాన్ని ఇంటీరియమ్ కస్టడీ (తాత్కాలిక అప్పగింత) కోసం యజమాని కోర్టును ఆశ్రయించని పక్షంలో, ఆస్తి వృధా కాకుండా ఉండేందుకు ఇన్వెస్టిగేటింగ్ ఆఫీసర్ (I.O.) దానిని DDC కి నివేదించాలని కోర్టును కోరవచ్చు. అయితే ఈ ప్రక్రియలో సుప్రీంకోర్టు ఈ క్రింది నిబంధనలను స్పష్టం చేసింది:
- ఆ వాహనాన్ని DDC కి పంపే ముందు విచారణ కోర్టు తప్పనిసరిగా వాహన యజమానికి నోటీసు జారీ చేసి విచారణకు అవకాశం ఇవ్వాలి.
- ఒకవేళ DDC కి నివేదించినప్పటికీ, సదరు వాహనాన్ని బహిరంగ వేలంలో విక్రయించే ముందు DDC కూడా యజమాని వాదనను వినాల్సి ఉంటుంది.
- DDC ద్వారా జరిగే వేలం జప్తు (Confiscation) కిందకు రాదు. కాబట్టి వేలం ద్వారా వచ్చిన సొమ్మును సంబంధిత పరిధిలోని కోర్టులో డిపాజిట్ చేయాల్సి ఉంటుంది.
కేసు నేపథ్యం మరియు తుది తీర్పు: 66 కిలోల గంజాయి స్వాధీనం చేసుకున్న కేసులో ఆశోక్ లేలాండ్ లారీ (TN-57-AQ-2165) ని పోలీసులు సీజ్ చేశారు. విచారణ నిర్వహించిన పుదుక్కోట్టై అడిషనల్ డిస్ట్రిక్ట్ అండ్ సెషన్స్ కోర్టు అరెస్టు మెమో మరియు ఎఫ్.ఐ.ఆర్ నమోదు తేదీలలో వ్యత్యాసం, పోలీస్ స్టేషన్లో రిజిస్టర్ నిర్వహించకపోవడం, నమూనాలు పంపడంలో ఆలస్యం వంటి తీవ్రమైన లోపాల ఆధారంగా నిందితులను నిర్దోషులుగా విడుదల చేసింది.
కేసు ముగిసిన తర్వాత లారీని విడుదల చేయాలన్న యజమాని (ఆర్. మణిమారన్) విజ్ఞప్తిని ట్రయల్ కోర్టు, హైకోర్టు తిరస్కరించగా, సుప్రీంకోర్టు ఆ ఉత్తర్వులను రద్దు చేస్తూ లారీని వెంటనే యజమానికి విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది.
Disclaimer: This article is intended solely for general awareness and educational purposes. It does not constitute legal advice. The outcome of every case depends upon its own facts, evidence, and applicable law.